حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین فولادگر در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، با اشاره به این سؤال که «دانشآموز امروز برای چه جهانی درس میخواند؟»، اظهار داشت: دانشآموزی که در جهان و فضای امروز زندگی میکند، با نسلی متفاوت از گذشته مواجه است و مدرسه باید متناسب با این تغییرات، شیوه آموزش و تربیت خود را بازطراحی کند.
وی افزود: دانشآموز امروز در جهانی زندگی میکند که فضای کارآمدی و کاربردی در آن نقش پررنگی دارد و واقعیت و عینیت برای او جلوه بیشتری نسبت به فضای انتزاعی و ذهنی پیدا کرده است؛ از همین رو، در انتخاب استاد، کتاب و مدرسه نیز به دنبال مواردی است که به واقعیت نزدیکتر، کاربردیتر و کارآمدتر باشد و بتواند در جهان واقعی زندگی به او کمک کند.
نوجوان امروز در معرض بمباران اطلاعاتی قرار دارد
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه اطلاعات در جهان امروز بیش از گذشته در دسترس انسان قرار دارد، تصریح کرد: مسئله اصلی برای نوجوان امروز، صرفاً دسترسی به اطلاعات نیست، بلکه انتخاب اطلاعات صحیح و قابل اعتماد است.
وی ادامه داد: نوجوان امروز به دنبال اطلاعاتی است که واقعی، عینی و قابل استفاده باشد و جعلی، ناقص، تبلیغاتی یا متعارض با واقعیتهای زندگی نباشد. امروز با بمباران اطلاعاتی مواجه هستیم و اخبار، اطلاعات و دانشهای جعلی و متعارض فراوانی در فضای پیرامون نوجوان وجود دارد.
حجتالاسلام والمسلمین فولادگر خاطرنشان کرد: یکی از وظایف مهم مدرسه امروز این است که به جای اینکه صرفاً اطلاعات بیشتری در اختیار دانشآموز قرار دهد، ملاک انتخاب و سنجش حق از باطل، واقعیت از امر ظاهری و پوچ و همچنین قدرت نقد و تشخیص را در اختیار او قرار دهد.
دانشآموز باید قدرت ارزیابی و تفکر پیدا کند
وی بیان کرد: نوجوان امروز اگر قرار است درس بخواند، به دنبال گمشدهای است که بتواند در این جهان مملو از اطلاعات، به او قدرت ارزیابی، سنجش و تشخیص بدهد.
حجتالاسلام والمسلمین فولادگر گفت: به جای اینکه صرفاً مجموعهای از محتواهای اطلاعاتی را در اختیار دانشآموز قرار دهیم که ممکن است ناقص یا حتی اشتباه باشد، باید ملاکهایی به او بدهیم که خودش بتواند به قدرت تشخیص برسد و توانایی ارزیابی، تفکر و نقد پیدا کند.
وی افزود: نوجوان امروز بیش از حفظ اطلاعات، به ملاکهای تشخیص، قدرت ارزیابی و توانایی درست قضاوت کردن نیاز دارد؛ چراکه اطلاعات امروز در دسترس همه قرار دارد و صرف داشتن اطلاعات بیشتر نمیتواند مزیت مهمی برای انسان ایجاد کند.
این کارشناس تربیتی ادامه داد: آن چیزی که در جهان امروز میتواند برای انسان ارزش ایجاد کند، قدرت تصمیمگیری، سنجش و ارزیابی و درست قضاوت کردن است. آنچه انسان را از دیگر موجودات متمایز میکند، عقل و قدرت تفکر اوست و همین ویژگی است که امروز انسان را از بسیاری از ماشینها و هوشهای مصنوعی نیز متمایز میکند.
اطلاعات بیشتر، لزوماً به معنای انسان توانمندتر نیست
وی اظهار داشت: اطلاعات بیشتر و دانش بیشتر، صرفاً نمیتواند برای انسان امروزی ارزش ایجاد کند؛ بلکه قدرت تشخیص، پیدا کردن سخن صحیح و حق، تدبر درست، تفکر، سنجش و ارزیابی و تعقل صحیح است که برای انسان امروز اهمیت دارد.
حجتالاسلام والمسلمین فولادگر خاطرنشان کرد: بسیاری از دستگاهها و هوشهای مصنوعی امروز میتوانند اطلاعات فراوانی را در اختیار انسان قرار دهند، اما وقتی همین ماشینها و سیستمها در برابر انسان دچار محدودیت میشوند، نقطهای که انسان همچنان در آن برتری دارد، منطق و عقل است.
وی تأکید کرد: این قدرت تفکر و تعقل میتواند یکی از گمشدههای انسان و جوان امروز باشد و مدرسه باید این توانمندی را در اختیار دانشآموز قرار دهد و او را برای چنین جهانی آماده کند.
اخلاق و مهارت ارتباطی؛ از نیازهای جدی نوجوان امروز
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه به اهمیت اخلاق و مهارتهای ارتباطی اشاره کرد و گفت: یکی دیگر از نیازهای جدی نوجوان امروز، اخلاق، ادب، تعامل و شیوه صحیح ارتباط با دیگران است.
وی افزود: ممکن است دانشآموزی بتواند مسائل درسی را حل کند، قواعد را بداند، تاریخ را حفظ کند و از فرمولهای مختلف دروس خود استفاده کند، اما در ارتباط با والدین خود دچار مشکل باشد، نتواند خشم و پرخاشگری خود را کنترل کند یا در انتخاب دوست دچار خطا شود.
حجتالاسلام والمسلمین فولادگر تصریح کرد: نوجوان نیاز دارد یاد بگیرد چگونه با والدین خود ارتباط برقرار کند، چگونه خشم خود را مدیریت کند، چگونه دوست مناسب انتخاب کند و چگونه در موقعیتهای مختلف اجتماعی رفتار صحیحی داشته باشد.
وی ادامه داد: بسیاری از نوجوانان در تصمیمگیری، مدیریت خلقیات و رفتار، مواجهه با تعارضات و حتی برخورد با شکستها با مشکل مواجه هستند. این موارد را میتوان در قالب عنوان کلی «اخلاق» مورد توجه قرار داد و مدرسه باید متناسب با فضای زندگی نوجوان امروز برای آموزش و تمرین این مهارتها برنامهریزی کند.
مدرسه باید از اطلاعاتمحوری به مهارتمحوری حرکت کند
این کارشناس تربیتی، مهارتهای زندگی را یکی دیگر از نیازهای اساسی دانشآموز امروز دانست و اظهار داشت: در کنار قدرت تفکر، سنجش و ارزیابی و همچنین مسائل اخلاقی و ارتباطی، نوجوان به مهارتهای مختلف زندگی نیاز دارد.
وی گفت: به جای اینکه صرفاً فرمولها و اطلاعات تاریخی را به دانشآموز آموزش دهیم، باید از تاریخ عبرتها و از آموزش، مهارت استفاده کنیم تا دانشآموز بتواند در صحنه زندگی عملکرد مناسبی داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین فولادگر افزود: دانشآموز باید یاد بگیرد در بزنگاهها و دوراهیهای زندگی چگونه رفتار و تصمیمگیری کند. این مسئله نیازمند مهارت است و مدرسه باید از فضای صرفاً اطلاعاتمحور به سمت مهارتمحوری حرکت کند.
وی ادامه داد: مدرسه باید موقعیتهایی را فراهم کند تا دانشآموز در جهان امروز بتواند مسئله را تشخیص دهد، اطلاعات لازم را برای آن به دست آورد و مهارت حل مسئله و پاسخ دادن به آن را پیدا کند.
این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: مشکلات زندگی ممکن است مالی، اجتماعی، خانوادگی یا از جنس مسائل دیگر باشد، اما دانشآموز باید مهارتهایی را کسب کند که بتواند با این مشکلات مواجه شود، به جای اینکه از آنها فرار کند یا در برابر آنها دچار ترس، اضطراب و استرس شود.
مهارتهای مورد نیاز نوجوان باید متناسب با سن او شناسایی شود
وی با تأکید بر ضرورت نیازسنجی دقیق در حوزه تربیت نوجوان گفت: باید نیازهای دانشآموزان در سنین مختلف بهصورت دقیق نیازسنجی شود و مشخص کنیم نوجوان در هر سن به چه مهارتهایی نیاز دارد و سپس همان مهارتها را برای او فراهم کنیم تا آنها را بیاموزد و در زندگی به کار بگیرد.
حجتالاسلام والمسلمین فولادگر اظهار داشت: اگر بخواهیم بهصورت کلی جمعبندی کنیم، در سه حوزه اصلی نیازمندیهای نوجوان امروز را احساس میکنیم؛ حوزه شناخت که پایه اصلی آن تعقل و تفکر است، حوزه اخلاق و ارتباطات و حوزه مهارتهای مختلف زندگی.
وی افزود: متناسب با این نیازها، میبینیم که نیاز نوجوان امروز برای درس خواندن و انگیزه او برای یادگیری نیز بیشتر در همین عرصهها شکل گرفته است.
شیوه مدیریت و ارزشیابی مدارس نیز باید تغییر کند
این کارشناس تربیتی با بیان اینکه تغییر نیازهای دانشآموز باید به تغییر ساختار مدرسه منجر شود، گفت: وقتی نیازهای نوجوان تغییر میکند، طبیعتاً مکانیزم و شیوه مدیریت مدرسه، نحوه انتقال اطلاعات و شیوه تعامل با نوجوان نیز باید تغییر کند.
وی افزود: حتی شیوه ارزشیابی باید متفاوت شود و ملاکهای ارزیابی دانشآموز تغییر کند. همچنین نوع برخورد معلم و مربی، شیوه مدیریت، برنامهریزی درسی و مؤلفههای آموزشی باید متناسب با نیازهایی که در نوجوان کشف میکنیم، مورد بازنگری قرار گیرد.
حجتالاسلام والمسلمین فولادگر تصریح کرد: اگر قصد داریم نوجوان امروز و نیازهای او را بهدرستی بشناسیم، باید ابعاد مختلف وجودی و روحی او را در نظر بگیریم، اهداف مشخصی برای او تعیین کنیم و متناسب با روحیه و شرایط جامعه امروز برایش برنامهریزی داشته باشیم.
وی خاطرنشان کرد: برای رسیدن به این هدف، ناگزیر باید از بخشی از شیوههای موجود فاصله بگیریم و طرحی نو دراندازیم تا بتوانیم مدرسهای داشته باشیم که عنصر تربیت و ویژگیها و لوازم آن در آن پررنگتر باشد.
مدرسه باید نوجوان را برای آینده آماده کند
وی با تأکید بر ضرورت توجه به هویت دینی و ملی دانشآموز اظهار داشت: مدرسه باید ناظر به نوجوان امروزی باشد؛ نوجوانی که یک انسان مسلمان و مؤمن است و در عین حال خصوصیتهای ملی و اجتماعی خود را دارد.
حجتالاسلام والمسلمین فولادگر ادامه داد: مدرسه باید بتواند برای چنین نوجوانی جذابیت ایجاد کند و انگیزه او را برای حضور و تحصیل افزایش دهد و از سوی دیگر، نیازها و دغدغههای او را شناسایی کرده و واقعاً ناظر به آن نیازها برنامهریزی کند.
وی افزود: اگر مدرسه بتواند نیازهای واقعی نوجوان را پاسخ دهد، میتواند او را برای آینده و رسیدن به تراز مطلوبی که جامعه امروز به آن نیاز دارد، آماده کند.
این استاد حوزه و دانشگاه در پایان ابراز امیدواری کرد که با بازنگری در شیوههای آموزشی و تربیتی، مدارس آینده بتوانند ضمن افزایش جذابیت برای نوجوانان، نیازهای آنان را بهدرستی شناسایی کرده و زمینه رشد علمی، اخلاقی، فکری و مهارتی آنان را فراهم کنند.
حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین فولادگر، دکترای قرآن و علوم تربیتی، استاد حوزه و دانشگاه و مشاور و کارشناس تربیتی کانونها و مدارس تربیتی است
انتهای پیام /
نظر شما